Ze drukten niet alleen briefjes af. Ze monopoliseerden de geluiden van Frankrijk.
Bijna tweehonderd jaar lang had de familie Ballard de muziekuitgeverij in Frankrijk stevig in handen. Als je tussen 1560 en 1750 bladmuziek wilde, kocht je die bij Ballard. Het was geen wedstrijd. Het was een dynastie.
Het verhaal begint met Robert Ballard, die stierf in 1588. Hij werkte niet alleen. Hij was de zwager van Adrian Le Roy, een beroemde luitist en componist. Deze verbinding was belangrijk. Le Roy en Robert gebruikten losse letters om muziek te drukken. Het type zelf werd in 1540 gesneden door Roberts schoonvader, Guillaume Le Bé. Dat technische detail zette de norm voor duidelijkheid en precisie.
In 1552 kreeg het duo een patent. Het maakte hen tot de enige muziekdrukkers van koning Hendrik II. Dat is een krachtige positie om in te nemen.
Toen Robert stierf, bleef het bedrijf niet stilstaan. Zijn weduwe en zijn zoon Pierre (overleden in 1639) hielden de pers draaiende. Ze kregen nieuwe patenten van Hendrik IV en Lodewijk XIII. Dergelijke machtsoverdrachten mislukken vaak. De Ballards niet.
De kleinzoon van Robert, Robert II, nam het roer over van 1640 tot 1679. De lijn werd voortgezet via Christophe (overleden 1715), Jean-Baptiste-Christophe (overleden 1750), Christophe-Jean-François (overleden 1765) en ten slotte Pierre-Robert-Christophe (overleden 1812). De laatste actieve manager leidde het bedrijf tot 1788.
Maar als je alleen naar de mannen kijkt, mis je de helft van het beeld. De vrouwen van de familie Ballard waren net zo actief in het bedrijf als de mannen. Ze hielden niet alleen het huishouden. Zij hielden de pers draaiende.
Waarom Ballard-publicaties er nog steeds toe doen
Wat maakte hun prenten zo onderscheidend? Het was niet alleen maar autoriteit. Het was esthetiek.
Ballard-publicaties stonden bekend om hun schoonheid. De zorg voor de presentatie was geen bijzaak; het was het product. In vroege werken werd gebruik gemaakt van losse letters. Latere edities werden op koperplaten gegraveerd. Beide stijlen werden met hoge precisie uitgevoerd.
Titelpagina’s waren vaak prachtige voorbeelden van decoratieve gravures. Je zou een Ballard-partituur kunnen openen en kunst kunnen zien voordat je de muziek hoorde.
“Ballard-publicaties… stonden bekend om hun schoonheid en verzorgde presentatie.”
Deze visuele aantrekkingskracht hielp hun dominantie te versterken. In een tijdperk waarin muziek een luxegoed was, was de verpakking van belang.
De soundtrack van een tijdperk
Wat produceerden deze persen eigenlijk? Ze publiceerden vrijwel alle grote Franse componisten uit die periode.
Als je tussen de 16e en 18e eeuw naar Franse hofmuziek luisterde, hoorde je Ballard. De selectie omvat zware hitters:
- Jean-Baptiste Lully
- Jean-Philippe Rameau
*Louis en François Couperin - André Philidor
Michel-Richard Delalande
Adriaan Le Roy
Jean Titelouze
Clément Janequin
Claude Goudimel
Orlando di Lasso - André Campra
*Marin Mers
