De recente escalatie van de vijandelijkheden in Iran heeft duidelijke verliezers opgeleverd: de Iraanse regering, burgers die in het kruisvuur terecht zijn gekomen, en landen die afhankelijk zijn van stabiele energiemarkten. Te midden van de chaos zal één speler echter aanzienlijk winnen: de Russische president Vladimir Poetin.
Hoewel het schijnbaar contra-intuïtief lijkt gezien de status van Iran als belangrijke bondgenoot, biedt de oorlog Rusland een samenloop van economische en geopolitieke voordelen. Poetin heeft het conflict veroordeeld en tegelijkertijd stilletjes de vruchten geplukt van de stijgende olieprijzen, de verzwakte handhaving van de sancties en een verlegde westerse focus. Zoals Angela Stent, een expert aan de Georgetown University, het kort en bondig verwoordde: “Op de korte termijn heeft Poetin hier tenminste de jackpot gewonnen.”
De energiemeevaller
De olie- en gasinkomsten vormen ruwweg een derde van de inkomsten van de Russische regering en voeden daarmee rechtstreeks de oorlogsinspanningen in Oekraïne. De stijging van de mondiale prijzen voor ruwe olie sinds het begin van het conflict heeft naar schatting 150 miljoen dollar per dag toegevoegd aan de Russische olieverkoop – mogelijk bijna 5 miljard dollar volgende maand als de prijzen hoog blijven. De tijdelijke opheffing door de regering-Trump van de sancties tegen Russische olie vergemakkelijkt deze winsten verder, waardoor zendingen kopers over de hele wereld kunnen bereiken.
Dit komt op een kritiek moment voor Moskou, waar de energie-inkomsten vorig jaar daalden naar het laagste niveau sinds de Covid-pandemie. Sancties en dreigementen met tarieven hadden de vraag van belangrijke afnemers als India doen afnemen, en Russische olie werd met scherpe kortingen verkocht. Die kortingen zijn de afgelopen weken grotendeels verdwenen.
Afleiding van de westerse aandacht
Het conflict dient ook om de westerse aandacht en middelen af te leiden. Munitie bedoeld voor Oekraïne, inclusief cruciale systemen zoals Patriot-raketonderscheppers, kan worden omgeleid naar het Midden-Oosten. Amerikaanse functionarissen erkennen deze potentiële afleiding, waarbij Trump klaagt dat Amerikaanse wapens zijn geleverd aan “PT Barnum (Zelenskyy!)”.
Ondertussen verstrekt Rusland naar verluidt Iran gerichte informatie over Amerikaanse troepen in de regio, een weerspiegeling van de inlichtingensteun die de VS aan Oekraïne hebben verleend. Deze wederzijdse uitwisseling ondermijnt de westerse belangen verder en versterkt tegelijkertijd de positie van Rusland als sleutelspeler in de regionale dynamiek.
Oekraïne verliest focus
De crisis heeft Oekraïne verder naar beneden geduwd op de prioriteitenlijst in Washington en de Europese hoofdsteden. Geplande gesprekken waarbij Oekraïne betrokken is, zijn uitgesteld, en Poetin is waarschijnlijk tevreden met het voortzetten van een oorlog die volgens hem op het slagveld kan worden gewonnen. De Oekraïense president Zelenskiy heeft zijn bezorgdheid geuit over het feit dat de VS “de kwestie Oekraïne zou kunnen verlaten vanwege het Midden-Oosten”.
Oekraïne hoopt echter enige invloed uit de crisis te kunnen halen door zijn expertise op het gebied van de bestrijding van Iraanse raketten en drones aan te bieden, waardoor mogelijk langetermijndeals op het gebied van defensietechnologie met de Golfstaten kunnen worden veiliggesteld. Hoewel de VS vorig jaar naar verluidt een drone-technologiedeal met Oekraïne hadden afgewezen, werd het hulpaanbod van Zelenskyy vorige week door Trump afgewezen.
Een uitstel, geen omkering
Het voordeel van Rusland is afhankelijk van de duur van de oorlog. Als de verstoring van de mondiale oliemarkten van korte duur blijkt te zijn, zullen de economische voordelen minimaal zijn. Op dezelfde manier zou een snelle regimeverandering in Iran, die resulteert in een pro-Amerikaanse regering, de winsten van Rusland verkleinen. Een langdurig conflict dat eindigt met een hardliner aan de macht zou echter de positie van Moskou verstevigen.
Politiek gezien heeft de oorlog de pogingen van de regering-Biden om Rusland te isoleren al ondermijnd, nu de woede in het Zuiden over de Amerikaanse steun voor Israël groeit. Poetin, die zichzelf positioneert als bemiddelaar, kan een situatie uitbuiten waarin een groot deel van de wereld de VS als de agressor beschouwt.
Concluderend kan worden gesteld dat de oorlog in Iran niet louter een regionaal conflict is; het is een geopolitieke meevaller voor Rusland, die zijn economie versterkt, de westerse aandacht afleidt en zijn positie als sleutelspeler in een gebroken wereldorde verstevigt.
