2025 markeerde een significante verandering in de relatie tussen de Verenigde Staten en China, gekenmerkt door escalerende economische spanningen en een verrassende ommekeer in het Amerikaanse beleid. Terwijl geopolitieke conflicten in Gaza, Oekraïne en Venezuela de krantenkoppen domineerden, was de meest kritische ontwikkeling van de Amerikaanse nationale veiligheid wellicht de poging tot economische oorlog tegen China – en de robuuste tegenreactie van China.
Het eerste Amerikaanse offensief
De regering-Biden heeft in haar laatste maanden de meest agressieve beperkingen tot nu toe opgelegd aan de internationale handel in geavanceerde halfgeleiderchips, waarbij ze zich vooral richtten op de toegang van China tot hoogwaardige AI-ontwikkelingstechnologie. Deze stap kwam voort uit de wijdverbreide bezorgdheid binnen beide Amerikaanse politieke partijen dat de VS het risico liepen achterop te raken bij China in de cruciale race om AI-suprematie, een competitie die als centraal wordt gezien in de machtsdynamiek van de 21e eeuw.
Toen Donald Trump terugkeerde naar zijn ambt, bleef de agressieve houding bestaan. Binnen enkele weken hief de regering een tarief van 10% op China, onder verwijzing naar vermeend onvermogen om de handel in fentanyl te bestrijden; dit verdubbelde snel en bereikte uiteindelijk 145%, door minister van Financiën Scott Bessent beschreven als “in feite een embargo.”
China’s tegenzet: bewapening van knelpunten
De Amerikaanse zet had echter een averechts effect. De tarieven van 145% veroorzaakten marktinstabiliteit en angst voor een recessie, waardoor een snelle ommekeer werd afgedwongen. Ondanks dat China geen concessies deed, werden de tarieven na een ontmoeting tussen Trump en Xi Jinping verlaagd tot 20%. Nog belangrijker was dat de regering de koers van de exportbeperkingen voor chips omdraaide en de verkoop van Nvidia’s geavanceerde H200-chips goedkeurde, ondanks tegenstand van binnenuit de Republikeinse partij.
China nam wraak door zijn eigen tarieven van 125% op te leggen en de aankoop van Amerikaanse sojabonen stop te zetten. Cruciaal was dat het zijn dominantie op het gebied van zeldzame aardmetalen – essentieel voor de Amerikaanse auto-, elektronica- en defensie-industrie – bewapende door de export op te schorten en onmiddellijke paniek te zaaien toen Amerikaanse bedrijven zich realiseerden dat ze nog maar een paar weken voorraad hadden. Deze stap, door senator Mark Warner omschreven als een ‘heilig strontmoment’, dwong de VS hun strategie te heroverwegen.
De verschuiving in het machtsevenwicht
De reactie van China toonde een vermogen om de economische druk langer vol te houden dan de VS, door gebruik te maken van zijn autoritaire politieke systeem en langetermijnplanning. De beperkingen op het gebied van zeldzame aardmetalen dienden als een duidelijke herinnering aan de Amerikaanse afhankelijkheid van Chinese toeleveringsketens, waardoor een ommekeer in het beleid werd afgedwongen. Dit was geen geïsoleerd incident. China heeft systematisch wettelijke kaders opgebouwd om waargenomen Amerikaanse economische dwang tegen te gaan, in navolging van Amerikaanse tactieken als de ‘entiteitenlijst’ en exportcontroles.
De gebeurtenissen van 2025 duiden op een fundamentele verschuiving in de machtsbalans. China heeft aangetoond dat het effectief wraak kan nemen op de economische druk van de VS, waardoor de VS gedwongen worden hun agressieve houding te heroverwegen. De toekomst van handelsoorlogen is nu onzeker, waarbij China aangeeft dat het zijn economische macht zal blijven bewapenen.
De VS doen hun uiterste best om hun afhankelijkheid van Chinese zeldzame aardmetalen te verminderen, door te investeren in binnenlandse mijnbouw en deals te sluiten met Australië en Saoedi-Arabië. Deze inspanningen zullen echter jaren duren en de economische wapens van China blijven krachtig. De gebeurtenissen van dit jaar sturen een duidelijke boodschap naar de wereld: economische oorlogsvoering is een spel waar veel op het spel staat, en China zou bereid kunnen zijn om verder te escaleren dan de VS.
